قلب انسان اندامی مخروطیشکل و عضلانی است که در فضای مدیاستن، پشت استخوان جناغ و جلوی مری قرار دارد. وزن آن حدود ۳۰۰ گرم بوده و با چرخشی خاص در قفسه سینه جای گرفته است؛ بهطوریکه نوک قلب به سمت پایین و چپ، روی دیافراگم قرار دارد.
🧬 ساختار قلب
- قلب توسط پردهای به نام پریکارد پوشیده شده که شامل دو لایه احشایی و جداری است. بین این دو لایه، مایعی وجود دارد که اصطکاک را کاهش میدهد.
- قلب دارای ۴ حفره است: دو دهلیز در بالا و دو بطن در پایین. دیواره مشترک بین سمت راست و چپ قلب، سپتوم نام دارد.
- بطن چپ خون را با فشار بالا (حدود ۱۲۰ mmHg) به آئورت پمپاژ میکند، در حالی که بطن راست خون را با فشار کمتر (حدود ۲۵ mmHg) به ریهها میفرستد.
🔄 دریچههای قلبی و مسیر جریان خون
برای حفظ جریان یکطرفه خون، قلب دارای چهار دریچه اصلی است:
| نوع دریچه | موقعیت | عملکرد |
|---|---|---|
| تریکوسپید | بین دهلیز و بطن راست | جلوگیری از بازگشت خون |
| میترال | بین دهلیز و بطن چپ | هدایت خون به بطن چپ |
| پولمونری | بین بطن راست و شریان ریوی | انتقال خون به ریهها |
| آئورتی | بین بطن چپ و آئورت | انتقال خون به بدن |
⚡ عملکرد الکتریکی قلب
سیستم هدایتی قلب شامل گره SA، گره AV، دسته هیس، شاخههای هدایتی و الیاف پورکینژ است. گره SA بهعنوان ضربانساز اصلی قلب عمل کرده و حدود ۶۰ تا ۱۰۰ ایمپالس در دقیقه تولید میکند. این ایمپالسها از طریق مسیرهای تخصصی به بطنها منتقل شده و باعث انقباض عضله قلب میشوند.
⏱️ چرخه قلبی و مراحل آن
هر چرخه قلبی شامل دو مرحله است:
- سیستول: مرحله انقباض بطنها (حدود ۰.۳ ثانیه)
- دیاستول: مرحله استراحت و پر شدن قلب (حدود ۰.۵ ثانیه)
در پایان دیاستول، دهلیزها با انقباض خود حدود ۲۵٪ خون باقیمانده را به بطنها منتقل میکنند (Atrial Kick).
💧 برونده قلبی و اکسیژنرسانی
برونده قلبی (Cardiac Output) برابر است با حجم ضربهای (Stroke Volume) ضربدر تعداد ضربان قلب در دقیقه. مقدار طبیعی آن در افراد بالغ حدود ۵ تا ۶ لیتر در دقیقه است. قلب برای عملکرد مناسب نیاز به اکسیژن فراوان دارد و حدود ۶۵٪ اکسیژن خون کرونری را مصرف میکند.
عروق کرونری و جریان جانبی
شریانهای کرونری از آئورت منشعب شده و وظیفه خونرسانی به عضله قلب را دارند. در صورت انسداد یکی از این شریانها، شبکهای از عروق جانبی (کولترال) فعال میشود که به حفظ خونرسانی کمک میکند. این مکانیسم در سالمندان نقش مهمی در کاهش شدت انفارکتوس دارد.
آناتومی و فیزیولوژی قلب
آناتومی و فیزیولوژی قلب
آناتومی و فیزیولوژی قلب
