اپی نفرین (Epinephrine) یکی از مهمترین و حیاتیترین داروها در پزشکی معاصر است که به عنوان یک آگونیست قوی برای گیرندههای آدرنرژیک شناخته میشود. این ترکیب شیمیایی که به طور طبیعی توسط غدد فوق کلیوی تولید میشود، نقش کلیدی در پاسخ به استرس و تنظیم عملکردهای حیاتی بدن دارد. به دلیل تأثیرات سریع و مؤثر خود در درمان شرایط اضطراری، مانند شوک آنافیلاکسی و حملات قلبی، به عنوان یک داروی نجاتدهنده شناخته میشود. در این مقاله، به بررسی ساختار شیمیایی، مکانیسم عمل، کاربردهای بالینی، عوارض جانبی و موارد احتیاط مرتبط با این دارو خواهیم پرداخت تا درک بهتری از این داروی منحصر به فرد و اهمیت آن در عرصه پزشکی به دست آوریم.
ترکیب شیمیایی
از دید شیمیایی، اپی نفرین جزء گروه کاتکولآمینهاست و فرمول شیمیاییاش C9H13NO3 است. این ساختار به آن اجازه میدهد تا به سرعت به گیرندههای خاصی در سطح سلولها متصل شود و از آنجا جادوهایش را آغاز کند. میتوان گفت، اپی نفرین مانند یک کلید است که در قفلهای ویژهای میچرخد و سیستمهای مختلف بدن را بیدار میکند.
عملکرد، مکانیسم عمل و کاربرد
- epinephrine محرک گیرنده های آلفا (تحریک قلب وانقباض عروقی) و گیرنده های بتا ( افزایش قدرت انقباضی قلب و افزایش ضربانات قلبی) است.
- در ایست قلبی با تحریک گیرنده های بتا ۲ موجب افزایش “پرفیوژن” در عروق مغزی و کرونری می شود.
- در ایست قلبی ناشی از فیبریلاسیون بطنی (VF) و تاکی کاردیا بدون نبض (VT pulseless) استفاده می شود.
- در برادیکاردی علامت دار بعد از آتروپین و دوپامین
- در هیپوتانسیون شدید زمانیکه آتروپین و پیس میکر موثر نباشند.
- درهنگام شوک آنافیلاکسی های شدید بهمراه کورتیکواستروئیدها وآنتی هیستامین
- برای تبدیل VF-fine به VF-coarse تا بتوانیم به بیمار شوک الکتریکی بدهیم.
دوز و روش مصرف در احیای قلبی ریوی
بزرگسالان
- اپی نفرین (داخل وریدی/ داخل استخوانی): 1 میلی گرم هر ۳-۵ دقیقه
کودکان
- اپی نفرین (داخل وریدی/ داخل استخوانی): 0/۰۱ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن (مقدار ۰.۱ میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن از محلول یک در ده هزار) ۳-۵ دقیقه حداکثر دوز ۱ میلی گرم
- دوز تجویز داخل تراشه درصورت عدم دسترسی به راه وریدی یا داخل استخوانی : 0.۱ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم از محلول یک در هزار (۰.۱ میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن از محلول یک در هزار)
نوزادان
- اپی نفرین (داخل وریدی): 0.۲ سی سی بر کیلوگرم از محلول یک در ده هزار در صورت عدم دسترسی، ۰.۰۲ سی سی بر کیلو گرم از محلول یک در هزار یا در صورت تزریق داخل تراشه ۰.۱-۰.۵ سی سی از محلول یک در ده هزار
دوز و روش مصرف در شوک آنافیلاکسی
بزرگسالان
- ۰.۳-۰.۵ میلی گرم بصورت تزریق عضلانی
کودکان
- ۰.۰۱ میلی گرم بر کیلوگرم حداکثر ۰.۳ میلی گرم تزریق عضلانی
نکات
- تزریق epinephrine همزمان با بیکربنات سدیم و کلسیم از یک رگ نباید انجام شود.
- اثر اینوتروپیک اپی نفرین با دپامین و دوبوتامین برابر است.
- اثرکرونوتروپیک اپی نفرین بیشتر از دپامین و دوبوتامین است.
- اپی نفرین نباید داخل شریان تزریق شود چون موجب انقباض شریان و گانگرن می شود.
ویدئو اپی نفرین و کاربردهای آن
